Het Koelesjov effect
Dick Geurts
ISBN: 9789083652641
Vijfentwintig jaar geleden stierf Frederik, een klasgenoot van boekhandelaar Ramzi Groenewoud. De oorzaak van zijn dood werd nooit opgehelderd. Het viel stil.
Opeens staat Stella, de jongere zus van zijn vroegere vriend en klasgenoot Marnix, voor hem. Ze is vastbesloten te achterhalen wat er destijds werkelijk gebeurde. Haar onderzoek brengt herinneringen boven die Ramzi liever had laten rusten. De feiten die ze opdiept, kloppen niet met wat hij altijd dacht te weten.
Wanneer Ramzi naar Canada reist om afstand te nemen, begint hij te begrijpen dat het verleden niet vaststaat. Wat je je herinnert, hangt af van wat je nu ziet en beleeft. Een blik, een brief, een detail dat jaren onbelangrijk leek. Langzaam ontstaat een ander verhaal. Maar als het verleden verandert, wat blijft er dan nog over van de waarheid?
Het Koelesjov-effect is een indringende roman over rouw, de kracht van verbeelding en de acceptatie van de werkelijkheid.
Dick Geurts (Gouda, 1955) was communicatie-adviseur en trainer creatief denken, innovatie en communicatie. In 2018 debuteerde hij met de roman Mijzelf genoeg, over het leven in een disfunctioneel gezin.
In 2021 verscheen zijn roman Tanja.
Reviews
We zijn benieuwd wat jij van dit boek vindt. Vul je naam en mailadres in en geef je review. Goed om te weten: door je review te plaatsen, geef je ons toestemming deze ook te delen op social media.
-
Een beetje filmregisseur bespeelt jou er leuk mee: dat je bij een filmscène iets denkt of ervaart (ja, logisch), maar dat jouw waarneming dan eigenlijk wordt bepaald door eerdere scènes. Daar wordt in films prachtig mee gespeeld. Het Kuleshov-effect heet dat.
Of: het Koelesjov-effect, in Nederlandse spelling. En dát effect onderzoekt Dick Geurts in zijn derde roman. Hij bouwt zijn verhaal op in enkele tijdslagen, die fraai - maar goed navolgbaar - door elkaar lopen. En zo ontdek je langzamerhand wat Koelesjov betekent voor Ramzi Groenewoud.
In het nu van de roman maakt Ramzi een bustocht door Canada, om even afstand te nemen. Waarvan? Aha, laag 2: hij en zijn nieuwe geliefde Stella hebben uit te zoeken of hun relatie blijvend is - daarom even die afstand, ook letterlijk. Nieuwe geliefde? En daar heb je weer een laag: Ramzi werd een tijdje ervoor weduwnaar, toen zijn partner verongelukte. Ramzi, die een kwijnende tweedehandsboekenzaak drijft.
Hoe kwam Stella in zijn leven? Omdat zij, journaliste, op zoek is naar de jeugdwereld van haar overleden broer Marnix. En daar heb je nóg een laag. In Marnix’ dagboeken vond Stella sporen van zijn verleden, zijn verliefdheid ook. Verliefd op een jongen die echter onder mysterieuze omstandigheden om het leven kwam. Tot Marnix’ wanhoop. Stella wil dit uitzoeken, erover schrijven, en gaat op zoek naar Marnix’ vroegere klasgenoten. Waaronder ook Ramzi.
Voilà: dit is het spel waarin Dick Geurts jou meezuigt. Ramzi, die stukje bij beetje ontdekt dat wat hij altijd dacht over het verleden, misschien wel…
En de rest mag je zelf ontdekken. Ik raad je dat zeer aan. Een heerlijk boek, zeker ook als je graag denkt dat jij een feilloze objectieve waarnemer bent van de wereld om jou heen.
Hoewel ik me soms afvroeg hoe de ruime aandacht voor die reis naar Canada (die je tal van van wetenswaardigheden over dat fabelachtig mooie land bezorgt) nou precies functioneert in het verhaal - wil ik dit allemaal wel weten? - werken die scènes ook wel weer mooi afwisselend in dit knap geconstrueerde verhaal.
Nog een paar toetjes tot slot. Kijk eens naar dat Hitchcock-plaatje hieronder. Is hij die tweede keer, dat-ie in beide rijtjes voorkomt, nou een lieve oude man of een ouwe viezerik? Uit onderzoek bleek namelijk dat mensen dát vinden - en dan mag jij raden in welk geval er welk oordeel uitkwam. Let wel: het zijn in beide gevallen dezelfde foto’s. Je zit ermee in het hart van het Koelesjov-effect.
En dan: een langdurige glimlach vergezelde me toen ik las met welke fraaie vondst Ramzi zijn kwakkelende tweehandsboekenzaak weer aan de praat kreeg. Dat moet je ook zelf maar ontdekken.
Dick Geurts serveert ook fraaie beelden. Om dat te illustreren, dit citaat tot slot, over hoe een liefde kan verlopen: “Mijn relaties leken meer op een langzaam leeggelopen fietsband. Eerst heb je niks in de gaten, maar op een dag merk je dat alle lucht eruit is. Dan stapt de één of de ander op. Teleurgesteld, maar zonder drama.” Chapeau.
Het Koelesjov-effect van Dick Geurts is een intelligente en gelaagde roman over herinnering, waarheid en identiteit. Wat begint als een zoektocht naar een oude dood, groeit uit tot een intrigerend spel met perspectief: wat wij denken te weten, blijkt voortdurend te verschuiven. Geen snelle thriller, maar een beschouwend en prikkelend boek dat blijft hangen.
Aanbevolen voor lezers die van diepgang houden. Kan u het zeer aanbevelen.